Dosya sahibi ve grubu -Linux

Dosya İzinleri – Linux  Başlıklı  yazımda linux da dosya izinlerinden bahsetmiştim.Linuxda dosya izinlerinin yanında birde dosya sahibi  ve  dosya grubu özellikleri  var bu  yazımda bu özelliklerden bahsedeceğim .

Linuxda her dosyanın  bir sahibi  ve  ait olduğu  bir grup  vardır. Yeni  oluşturulan  bir dosyanın sahibi dosyayı oluşturan kullanıcı grubuda dosyayı  oluşturan kullanıcının grubu  olarak tanımlanır.

[bash]~$ ls -l
drwxr-xr-x  2 sametatabasch sametatabasch     4096 May 31 15:34 Resimler
drwxr-xr-x  2 sametatabasch sametatabasch     4096 May 31 15:34 Şablonlar
drwxr-xr-x  2 sametatabasch sametatabasch     4096 May 31 15:34 Videolar
[/bash]

 

Linux sistemlerde  yeni  bir kullanıcı  oluşturduğunuz zaman  aynı  isimde bir grup otomatik olarak  oluşturulur ve kullanıcı o gruba eklenir. Yukarudaki  konsol çıktısında gözüken “sametatabasch” lardan  ilki dosya sahibini  ikincisi ise grubu belirtir.

Bir dosyanın yada dizinin sahibini  değiştirmek için chown komutu kullanılır.

[bash]~/My Games$sudo chown root "Rise of Nations"
[sudo] password for sametatabasch:
~/My Games$ ls -l
toplam 4
drwxrwxr-x 3 root sametatabasch 4096 Ağu 12 17:15 Rise of Nations[/bash]

Yukarıdaki konsol kodunda Rise of Nations isimli klasörün sahibini root olarak değiştirdik.

Dosya yada dizinin grubunu değştirmek için chgrp komutunu kullanıyoruz.

[bash][email protected]:~/My Games$ sudo chgrp root "Rise of Nations"
[email protected]:~/My Games$ ls -l
toplam 4
drwxrwxr-x 3 root root 4096 Ağu 12 17:15 Rise of Nations[/bash]

Burada da Rise of Nations isimli dizinin grubunu root olarak değiştirdik.

chown komutu ile tek seferde hem sahibi hemde grubu değiştirebiliriz:

[bash]~/My Games$ sudo chown sametatabasch:sametatabasch "Rise of Nations"
~/My Games$ ls -l
toplam 4
drwxrwxr-x 3 sametatabasch sametatabasch 4096 Ağu 12 17:15 Rise of Nations[/bash]

Sormak istediğiniz yada eklemek istediğiniz bir şey olursa yorum yazmaktan çekinmeyin 🙂

Devam

Dosya İzinleri – Linux

İşletim sistemlerinde dosyalar belli kişiler tarafından erişilebilir yada erişilemez  dosyaların kendilerine ait izinleri yani yetkileri vardır.Dosya izinleri güvenlik açısından çok önemlidir , mesela önemli bilgilerin tutulduğu bir ayar dosyasının izinleri herkes tarafından okunabilir ve yazılabilir olursa herkes bilgilerimize erişebilir yada değiştirebilir.

Ben bu yazıda linux sistemlerde dosya izinlerinin nasıl belirlendiğinden bahsedeceğim. Eğer PHP ile uğraşıyorsanız dosya izinleri ile ilgili sorunlarla karşılaşmışsınızdır. Bilindiği gibi PHP,  en iyi linux sistemlerde çalışır bunun için linux’taki dosya izinleri nedir, nasıl belirlenir bilmemiz gerekir.

[caption id="attachment_1385" align="aligncenter" width="500"]Dosya izinleri Dosya izinleri[/caption]

Bu resimde bir dosyanın izin bilgilerini gösteriliş şekli gösterilmiştir. İlk baştaki “d” işareti bir dosya olduğunu gösterir , sonraki 3 karakter dosyanın sahibinin , sonraki 3 karakter dosyanın grubunun ve son 3 karakter de geriye kalan kullanıcıların izinlerini gösterir.Şimdi buradaki üçlü karakterleri inceleyelim,bu karakterler “rwx” harflerinden oluşuyor.

[box type="tick"]

r => okuma yetkisini

w => yazma yetkisini

x => çalıştırma yektisni beliritr.

[/box]

Linuxda bir dizindeki  dosya ve klasöleri listelemek için “ls” komutu kullanılır. ls komutuna “-l” parametresi eklenirse dizindeki tüm dosya ve klasörleri izin bilgileri ile birlikte listeler.

[code][email protected]:~$ ls -l
toplam 91060
-rw-rw-r--  1 sametatabasch sametatabasch     1182 Tem  7 17:09 alfabe.ktouch.xml
-rw-rw-r--  1 sametatabasch sametatabasch     2422 Haz 23 15:35 alıntılar.ktouch.xml
drwxr-xr-x  2 sametatabasch sametatabasch     4096 May 31 15:34 Belgeler
drwxr-xr-x  2 sametatabasch sametatabasch     4096 Tem 16 04:36 Downloads
-rw-rw-r--  1 sametatabasch sametatabasch      916 Haz  8 15:24 Downloads.pem
drwxr-xr-x  2 sametatabasch sametatabasch     4096 Tem  5 21:10 dwhelper
-rwxr-xr-x  1 sametatabasch sametatabasch      316 Tem 11 13:38 Evernote.desktop
-rw-rw-r--  1 sametatabasch sametatabasch      854 Tem 11 13:38 Evernote.lnk
drwxr-xr-x  2 sametatabasch sametatabasch     4096 May 31 15:34 Genel
-rw-rw-r--  1 sametatabasch sametatabasch 19233136 Nis 25 23:38 libflashplayer.so
drwxr-xr-x  2 sametatabasch sametatabasch     4096 May 31 15:34 Masaüstü[/code]

Yukarıda ki örnek konsol çıktısında Belgeler dizinini inceleyelim;

[code]drwxr-xr-x  2 sametatabasch sametatabasch     4096 May 31 15:34 Belgeler[/code]

en baştaki  “d” harfi  bir dizin olduğunu  belirtiyor. Ondan sonraki üç  karakter dizin sahibinin yetkilerini  belirtiyor(Burada sametatabasch), rwx yani  okuma yazma  ve  çalıştırma  yetkisine sahip. Sonraki  3 harf dizinin  ait olduğu grubun yetkilerini öğreniyoruz “r-x”  yani  okuma ve çalıştırma izni.Son  3  harf  ise geri kalan herkesin sahip olduğu yetkileri belirtiyor.

Dosya İzinlerini Değiştirmek

Linux da konsol üzerinden doyya izinlerini  değiştirmek için “chmod” komutu kullanılır.

[box type="info" style="rounded"]Kullanım: chmod [SEÇENEK]… KİP[,KİP]… DOSYA…
veya:  chmod [SEÇENEK]… SEKİZLİK-KİP DOSYA
veya:  chmod [SEÇENEK]… –reference=REFDOSYA DOSYA…[/box]

Belgeler dizininin izinlerini  değiştirmek için şu şekilde bir kod yazmamız gerekiyor :

[code]chmod 700 Belgeler[/code]

Bu komuttan sonra ls -l komutunu  vererek sonucu görebiliriz

[code][email protected]:~$ ls -l
-rw-rw-r--  1 sametatabasch sametatabasch     1182 Tem  7 17:09 alfabe.ktouch.xml
-rw-rw-r--  1 sametatabasch sametatabasch     2422 Haz 23 15:35 alıntılar.ktouch.xml
drwx------  2 sametatabasch sametatabasch     4096 May 31 15:34 Belgeler
-rwxr-xr-x  1 sametatabasch sametatabasch      362 Ağu 14 23:28 Dll-Files Fixer.desktop
drwxr-xr-x  2 sametatabasch sametatabasch     4096 Tem 16 04:36 Downloads
-rw-rw-r--  1 sametatabasch sametatabasch      916 Haz  8 15:24 Downloads.pem
drwxr-xr-x  2 sametatabasch sametatabasch     4096 Tem  5 21:10 dwhelper
-rwxr-xr-x  1 sametatabasch sametatabasch      316 Tem 11 13:38 Evernote.desktop
-rw-rw-r--  1 sametatabasch sametatabasch      854 Tem 11 13:38 Evernote.lnk
drwxr-xr-x  2 sametatabasch sametatabasch     4096 May 31 15:34 Genel[/code]

Peki  bu  700 ne anlama  geliyor . 700 sayısındaki her basamak izinlerdeki üçlü  gruplardan birine denk geliyor. Birinci  basamak dosya sahibinin ,ikinci basamak  dosya  grubunun ,üçüncü basamak ise herkesin yetkileri belirtiyor.

Peki  tek  bir sayı  ile 3 karakterlik bir izni nasıl  belirliyoruz ? Şöyle ki r harfi 4 değerine w harfi 2 değerine x harfide 1 değerine sahip yani  sadece okuma izni vereceksek(r–) 4, hem okuma hem çalıştırma izni vereceksek (r-x) 4+1 den 5 ,okuma ve yazma izni vereceksek (rw-) 4+2 den 6 değerini vermeliyiz. Bu durumda 700 dosya sahibine tüm yetkileri vermiş grup ve diğerlerine de hiç yetki  vermemiş oluyoruz.

Filezilla İle Dosya İzinlerini  Düzenleme

Ben konsol  kullanamıyorum bana zor geliyor diyorsanız sitenizdeki  dosyaların izinlerini filezilla programı ile düzenleyebilirsiniz. Bunun için filezilla programı ile hostunuza bağlandıktan sonra(Nasıl bağlanılır ?), sağ  tarafta gözüken dosyalarınıza sağ tıklayıp Dosya izinleri seçeneğine basarak dosya izinlerini görebilir ve değiştirebilirsiniz.

[caption id="attachment_1413" align="aligncenter" width="287"]Filezilla dosya izinleri  penceresi Filezilla dosya izinleri penceresi[/caption] [box type="info"]Buraya kadar olan kısımda sadece  dosya izinlerini  gördük  buna ek olarak dosyanın sahibinin  ve  dosya  grubunun ne olduğundan bir sonraki yazımda bahsedeceğim.[/box]

 

Devam